Blog

เรื่องนี้ผมว่าพวกเราหลายคนถูกสอนมาตั้งแต่เด็กๆแล้วล่ะ  มันอาจจะเริ่มจากเราอยากซื้อหนังสือการ์ตูน  และการ์ตูนมันเล่นละ 35 บาท  สมัยนั้นผมได้ค่าขนมวันละ 20 บาท  รู้ว่าค่าใช้จ่ายที่จำเป็นแน่นอนอย่างอาหารกลางวันกับรถเมล์กลับบ้านมัน 15 บาท  แปลว่าถ้าตัดสินใจเก็บวันละ 5 บาทไม่กินขนมพร่ำเพรื่อ  ก็จะใช้เวลาสัปดาห์นิดๆซื้อการ์ตูนได้  และนั่นคือพื้นฐานสำคัญของการออมเลยนะ  มันคือการที่เรายอมเสียสละความสุขเฉพาะหน้าเพื่อให้ได้ความสุขที่ยิ่งใหญ่กว่าในอนาคต

โตขึ้นมันก็คล้ายๆกันแหละครับ  เพียงแต่ชีวิตเราซับซ้อนขึ้นเท่านั้นเอง  พอเรียนจบมาเริ่มทำงานเราก็ต้องเริ่มออมเงินซื้อบ้าน, รถ, เตรียมแต่งงาน  พอเริ่มมีครอบครัวมีลูกก็ต้องใช้เงินนู่นนี่ต้องเตรียมส่งลูกเรียนแล้วยังต้องเตรียมเกษียณอีก  ชีวิตเราก็ต้องคอยหาสมดุลระหว่างไลฟ์สไตล์ช่วงทำงานกับการเตรียมเกษียณ  ซึ่งคนจะพบว่าเวลาผ่านไปเร็วมากแปปเดียวก็จะเกษียณแล้ว

บทความก่อนหน้านี้สองอันทำให้เรารู้สถานะการเงินปัจจุบันเราอยู่ตรงไหน  ต่อไปคือวางจุดที่เรากำลังะมุ่งหน้าไป  โดยเราจะเขียนเป้าหมายของเราออกมาแบ่งตามช่วงเวลาเป็นระยะสั้น, กลาง, ยาว  เพื่อความง่ายจะใช้ worksheet ของ Morningstar ก็ได้โหลดได้ที่นี่

https://drive.google.com/open?id=0B4XyqG1tPEfiVEx6RGR0ZDI3eTQ

ขั้นตอนการวางเป้าหมายคือ

1. บันทึกรายละเอียด

พยายามใส่วันที่เราอยากให้เป้าหมายเราบรรลุ  และสมมติว่าเป้าหมายเป็นอะไรที่ใช้เวลานานก็ระบุเวลาที่ตั้งใจจะทำให้เสร็จ  เช่นเรียนป.โทจบใน 2 ปีอะไรแบบนี้  บางอย่างก็อาจจะต้องเดา  อย่างเช่นเมื่อเราเกษียณแล้วเราจะใช้ชีวิตหลังเกษียณอยู่กี่ปี  คงไม่มีทางรู้แน่ชัดเอาเป็นว่าเดาละกัน  หรือใช้ค่าเฉลี่ยขององค์การอนามัยโลกก็ได้  http://www.who.int/countries/tha/en/

2. ประมาณจำนวนเงินที่ต้องใช้

ถ้าเป้าหมายระยะสั้นปกติก็ไม่มีปัญหา  แต่พอเป็นเป้าหมายระยะยาวหลายปีบางทีมันมีเรื่องเงินเฟ้อทำให้เราไม่รู้ว่าราคาของเป้าหมายเราคือกี่บาท  แนะนำให้ใช้เวปนี้  http://www.calculatorweb.com/calculators/inflationcalc.shtml

บนเวปนี้เราก็ใส่ราคาปัจจุบันของเป้าหมายเราก่อน  บรรทัดต่อมาเค้าจะให้เลือกว่าอัตราเงินเฟ้อกี่ %  ทั่วไปก็ใช้ 3% ก็ได้ครับ  แล้วบรรทัดต่อมาก็เลือกว่าเป้าหมายเรานี่คือห่างออกไปกี่ปี  แล้วก็กดปุ่ม Calculate  มันจะได้ตัวเลขออกมาข้างล่าง  เลขนั้นคือมูลค่าในอนาคตที่น่าจะเป็นของเป้าหมายเราหลังปรับเผื่อเงินเฟ้อแล้ว

3. เรียงลำดับความสำคัญ

แน่นอนว่าถ้าเป็นไปได้เราอยากจะให้ถึงเป้าหมายทุกเรื่องแหละ  แต่ไม่เสียหายตรงไหนที่เราจะเรียงลำดับความสำคัญไว้ก่อน  เผื่อว่าถ้าเกิดเราจะต้องเลือกอันใดอันหนึ่งขึ้นมาเราก็จะไม่งง  โดยส่วนตัวผมจะเรียงลำดับความสำคัญตามนี้

• จ่ายหนี้ที่ดอกเบี้ยแพงสุดก่อน
• กันเงินก้อนนึงไว้เผื่อฉุกเฉิน
• การเกษียณ
• การศึกษา
• เป้าหมายระยะสั้นหรือกลางอื่นๆ

จากบทที่ 2 เราเห็นแล้วว่าเราเหลือออมได้เท่าไหร่

มาบทที่ 3 นี้  เราเริ่มวางแผนแล้วว่าเป้าหมายเรามีอะไรบ้าง

หัวข้อต่อไปเดี๋ยวเราจะมาจูนเรื่องการออมกันครับ  เพราะเราต้องการจะให้แน่ใจว่าที่เราออมอยู่นั้นเพียงพอหรือเปล่ากับเป้าหมายที่เราตั้ง  หรือบางทีอาจจะออมเกินอยู่ก็ได้

บางคนคิดว่าเรื่องแบบนี้ไม่จำเป็นหรอก  ไว้ตอนมีรายได้มากขึ้นเดี๋ยวก็มีเงินเก็บเองแหละ  แต่ชีวิตจริงมันไม่เป็นแบบนั้นน่ะสิ  เพราะส่วนใหญ่พอรายได้มากขึ้นไลฟ์สไตล์เราก็เปลี่ยนตาม  ซื้อบ้านใหญ่ขึ้น, กินข้าวหรูขึ้น, ซื้อของใช้นู่นนี่มากขึ้น, ซื้อรถแพงขึ้น, ฯลฯ  สุดท้ายไม่มีเงินเก็บเหมือนเดิม

การที่ไลฟ์สไตล์เราเปลี่ยนแบบนี้ทำให้เกิดปัญหาสองอย่างตอนจะเกษียณ  อย่างแรกเลยคือการใช้จ่ายมากเกินทำให้ไม่มีเงินเก็บเพียงพอ  อย่างที่สองคือเราจะเริ่มชินกับวิถีชีวิตที่แพงขึ้นทำให้ยิ่งเงินไม่พอเข้าไปใหญ่  ดังนั้นเพื่อมั่นใจว่ามีเงินพอเกษียณเราต้องเริ่มคอยดูการใช้จ่ายเราอยู่อย่างสม่ำเสมอ  และเริ่มบังคับตัวเองให้กันเงินออมไว้  ลองทำตามขั้นตอนต่อไปนี้

1. เขียนงบกระแสเงินสดของตัวเอง

การเขียนงบกระแสเงินสดตัวเองออกมา  จะทำให้เรารู้ว่ารายได้เรามาจากไหนบ้าง  จ่ายไปกับเรื่องอะไรบ้าง  และแผนการออมเราเป็นไปตามแผนหรือเปล่า  ผมแนะนำให้โหลด worksheet ของ Morningstar ได้ที่ลิ้งค์นี้

https://drive.google.com/open?id=0B4XyqG1tPEfic092ZFplQ0FvckU

• เงินเดือนถ้าแต่ละเดือนไม่แน่นอน พยายามใช้เฉลี่ยช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา
• รายได้อื่นเช่นประกันสังคม, กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ อันนี้สำหรับกรณีเกษียณแล้ว
• รายการหนี้สินที่ต้องจ่ายทุกเดือน
• พวกรายจ่ายที่ต้องจ่ายเป็นประจำในการดำรงชีวิตทั้งหลาย บางทีอาจจะไม่รู้เพราะไม่เคยบันทึก  แนะนำให้เริ่มบันทึกหรือลองประมาณการณ์ดูเท่าที่ทำได้ตามที่ปกติเราใช้จริง

2. ดูว่าเรามีกระแสเงินสดเป็นบวกหรือลบ

หักรายจ่ายทั้งหมดออกจากรายได้  สิ่งที่ได้คือกระแสเงินสดที่เข้าหรือออกจากกระเป๋าเรา

ถ้าเรามีกระแสเงินสดเป็นบวกมีเงินเหลือเก็บ  ลองเช็คดูว่าได้อย่างน้อย 10% ของรายได้มั้ย  ถ้าเป็นไปได้เอาให้ถึง 15-20% ของรายได้เลยก็จะดีมากจะได้เก็บเงินทันแน่นอน  แต่สมมติเรามีเงินเหลือเก็บน้อยหรือไม่เหลือ  เราต้องเริ่มลองปรับการใช้จ่ายของเราดูแล้ว  ปล่อยไปแบบนี้ไม่ดีแน่นอน

3. เริ่มวางแผนการออม

อย่างแรกเลยคือวางเป้าการออมก่อน  เช่นสมมติรายได้เราเดือนละ 30,000 บาท  ตั้งเป้าออมซัก 20% ก็คือ 6,000 บาท

เปรียบเทียบเป้าหมายกับที่เราออมอยู่จริงในวันนี้  สมมติวันนี้เราออมได้เดือนละ 5,000 บาทอยู่แล้ว  แปลว่าเราต้องมองหาวิธีทำยังไงให้เหลือออมเพิ่มเติมอีก 1,000 บาท  ใน worksheet ที่ดาวน์โหลดไปมันจะมีแถวสองแถว Spent กับ Budget  เราลองพยายามปรับตัวเลขดูว่าเราลดค่าใช้จ่ายตรงไหนได้บ้าง  แล้วมันจะเพียงพอหรือไม่

โดยปกติรายจ่ายหลักที่ต้องมีทุกเดือนก็จะตัดยากหน่อย  อย่างพวกค่าน้ำค่าไฟนี่คงจะยาก  แต่ถ้าส่วนค่าโทรศัพท์ก็อาจจะลดได้นะถ้าเรายอมเล่นเน็ตมือถือน้อยลงหรือใช้เน็ตช้าหน่อย  ส่วนใหญ่แล้วส่วนที่ตัดได้มันมักจะเป็นพวกค่าจิปาถะอย่างบันเทิง, ไปท่องเที่ยว  หรือพวกกินข้าวนอกบ้านอะไรพวกนี้  หรือถ้าเราชอบท่องเที่ยวชอบทำกิจกรรม  ก็อาจจะตัดรายจ่ายจากพวกเสื้อผ้า, ของแต่งบ้าน, รถยนต์อะไรพวกนี้แทน

4. คอยติดตามดูการเปลี่ยนแปลงเป็นระยะ
   

ดูซิว่าเราควบคุมรายจ่ายได้ตามเป้ามั้ย  หรือแผนที่วางไว้ตอนแรกอาจจะทำไม่ได้จริง  หรืออาจมีอะไรเปลี่ยนแปลงในชีวิตที่ทำให้เราต้องเปลี่ยนแผนหรือเปล่า

หัวข้อนี้จะทำให้เรารู้ถึงสถานการณ์การเงินตัวเองมากขึ้น  ไว้ในหัวข้อต่อไปเราจะมาพูดถึงการตั้งเป้าหมายที่ละเอียดขึ้นกันครับ

                เปลี่ยนเรื่องจากหุ้นอย่างเดียวกันบ้าง  วันนี้ผมจะเริ่มเขียนซีรี่ส์บทความเกี่ยวกับการพัฒนาสถานะทางการเงินโดยรวม  โดยหัวข้อแรกสุดเลยคือเริ่มจากเราต้องรู้ตัวเองก่อนว่าสถานะทางการเงินเราอยู่ตรงไหน  และเราคอยติดตามมันได้อย่างไร

ไอเดียมันคล้ายกับเราสมัยเด็กน่ะครับ  ตอนเราถูกสอนให้ทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย  แล้วสรุปเงินที่มีว่าเรามีเงินเหลืออยู่เท่าไหร่กันแน่

พอโตแล้วชีวิตทางการเงินเราซับซ้อนขึ้นกว่านั้นเยอะ  เราไม่ได้มีแค่บัญชีธนาคารเดียวแล้ว  เรามีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ, กองทุนรวม, บัญชีเงินฝาก, เงินกู้บ้าน, ฯลฯ  เปรียบเทียบกับสมัยเราเด็กๆ  เราไม่สามารถบอกได้เป๊ะๆเป็นหน่วยสตางค์แล้วว่าในเวลานี้สรุปเรามีทรัพย์สินอยู่เท่าไหร่กันแน่  แล้วก็ไม่จำเป็นต้องรู้ขนาดนั้นด้วย

แต่ถึงยังไงเราก็ยังควรเช็คทรัพย์สินสุทธิของเราคร่าวๆเป็นระยะ  ตัวเลขทรัพย์สินรวมลบด้วยหนี้สินรวมตัวนี้  มันเป็นเครื่องบอกสุขภาพฐานะทางการเงินของตัวเราหรือครอบครัวได้  มันบอกได้ว่าเรากำลังมีหนี้สินเยอะเกินความสามารถในการออมเราหรือเปล่า  หรือว่าทรัพย์สินเราไปกองอยู่ในทรัพย์สินประเภทใดประเภทหนึ่งเยอะเกินไปมั้ย  มันทำให้เราเห็นภาพรวมได้ชัดเจนขึ้น

ส่วนตัวผมใช้ worksheet ที่ได้จากเวป Morningstar ซึ่งดูง่ายดี  แต่จริงๆแล้วคือใครจะทำบน excel บนคอมตัวเองก็ได้ไม่ได้ต้องมีอะไรเยอะแยะ  worksheet ของ Morningstar โหลดได้ด้วยลิงค์นี้ https://drive.google.com/open?id=0B4XyqG1tPEfibGtFRF9lT1IzbWs

                แล้วทำตามขั้นตอนต่อไปนี้

1. บันทึกทรัพย์สินที่มีก่อน

พยายามหาตัวเลขตามที่อยู่ใน worksheet  เริ่มจากการเอาข้อมูลล่าสุดที่มีเกี่ยวกับบัญชีธนาคารล่าสุด  และพวกกองทุนที่เราลงทุนต่างๆมาก่อน  พวกนี้ส่วนใหญ่เราจะหาได้ออนไลน์และข้อมูลจะเป็นปัจจุบันมาก  ส่วนทรัพย์สินอย่างบ้านหรือรถ  อันนี้ก็ยากหน่อยละเพราะไม่มีใครรู้แน่ชัด  รถน่าจะหาออนไลน์ได้คร่าวๆจากรุ่นรถและอายุว่าเค้าขายมือสองกันอยู่เท่าไหร่  ส่วนบ้านก็คงต้องพยายามเดาเอา  อาจต้องไปพยายามหาเวปที่คนประกาศขายบ้านแล้วหาที่พื้นที่คล้ายกันกะเราเอาครับ

2. บันทึกหนี้สิน

บันทึกหนี้สินต่างๆที่มี  ตัวหลักเช่น

• เงินกู้ซื้อบ้านที่ยังเหลืออยู่
• เงินกู้ซื้อรถ
• บัตรเครดิต

3. คำนวณดูว่าเรามีทรัพย์สินสุทธิ

คำนวณโดยการรวมทรัพย์สินที่มีทั้งหมด  แล้วลบออกด้วยหนี้สินที่มีทั้งหมด  พิจารณา

• ทรัพย์สินสุทธิเราเป็นบวกใช่มั้ย ไม่ใช่ติดลบตัวแดงหรือน้อยมากจนเกือบจะไม่มี  ถ้าติดลบหรือเป็นบวกน้อย  เราต้องเริ่มคิดต่อแล้วล่ะ  ไว้มาคุยต่อในบทความต่อไป
• ทรัพย์สินสุทธิเราเป็นบวกเยอะเลยมั้ย ถ้าใช่อย่าเพิ่งสบายใจเกินไป  ช่วงที่ผ่านมาหุ้นไทยขึ้นมาเยอะมาก  อาจจะทำให้พอร์ตเงินลงทุนเราดูเยอะช่วงนี้  ลองนึกเผื่อว่ามูลค่าเงินลงทุนในหุ้นหรือกองทุนหุ้นตกซัก 20% ดูว่าทรัพย์สินสุทธิยังเป็นบวกเยอะอยู่มั้ย
• ลองเทียบกับปีที่แล้วดูว่าทรัพย์สินสุทธิเพิ่มขึ้นหรือเปล่า
• ลองดูว่าหนี้สินเราเพิ่มขึ้นหรือน้อยลงจากปีที่แล้ว
• ทรัพย์สินเราไปกองอยู่ในทรัพย์สินประเภทเดียวกันเยอะเกินไปหรือเปล่า ถ้าไปกองอยู่ในกองทุนรวมหุ้นระยะยาวหรือกองทุนตราสารหนี้อันนี้ยังไม่ค่อยซีเรียส  แต่ถ้าไปอยู่ในที่ดินอสังหาริมทรัพย์หรือในหุ้นตัวเดียว  โดยเฉพาะทรัพย์สินที่มีสภาพคล่องต่ำ  อันนี้ต้องพึงระวังว่าถ้าเกิดอะไรขึ้นแผนการเงินเราอาจจะพังได้
• มีประกันในทรัพย์สินและตัวเราหรือยัง อย่างประกันบ้าน, รถ, ชีวิต, พิการ  ควรมีไว้บ้าง
• มีเงินสดหรือเงินฝากธนาคาร เพียงพอสำหรับอยู่รอดซัก 6 เดือนในกรณีที่ตกงานมั้ย
• ถ้าเกษียณแล้ว ตอนนี้มีเงินสดหรือเงินฝากเพียงพอสำหรับอย่างน้อย 2 ปีมั้ย
• หรือถ้ากำลังใกล้จะเกษียณ ทรัพย์สินเราเพียงพอสำหรับการเกษียณแล้วหรือยัง

วันนี้เราเอาเท่านี้ก่อน  เราเริ่มจากรู้ตัวเองว่าอยู่ตรงไหนแล้ว  มีทรัพย์สินมากพอให้สบายใจหรือยัง  เดี๋ยวไว้วันหลังมาต่อเรื่องอื่นต่อไป

As of October 22, 2017                ราคาหุ้นอยู่ 923.34p    (100p = 1 GBP)

อันนี้เป็นบริษัทในอังกฤษครับ  ผมอาจจะไม่ได้อินกับลักษณะธุรกิจของบริษัทนี้เท่าไหร่  แต่ผมมาตื่นเต้นตอนช่วงปลายเดือนสิงหาที่ผ่านมา  มันมีวันนึงที่ราคาหุ้นนี้ตกวันเดียวมากกว่า 70% เลยทีเดียว  วันนี้มาเล่าเกี่ยวกับบริษัทนี้ให้ฟัง

Provident Financial plc

ลักษณะธุรกิจ

บริษัทนี้ตั้งแต่ดั้งเดิมทำธุรกิจปล่อยสินเชื่อให้กับกลุ่มลูกค้าซับไพร์ม  หรือก็คือกลุ่มลูกค้าที่มีความเสี่ยงในการไม่จ่ายสูงกว่าปกติ  เช่นกลุ่มคนที่มีรายได้น้อย  หรือกลุ่มคนที่เคยมีประวัติเสียเรื่องการจ่ายหนี้  ไอเดียก็คือใช้วิธีการปล่อยสินเชื่อดอกเบี้ยสูงมากเป็นตัวทดแทนความเสี่ยงหนี้เสีย มีการติดตามใกล้ชิด   แล้วก็ให้เงินกู้แต่ละรายเป็นเงินจำนวนน้อยๆ  ในภายหลังก็มีมาทำสินเชื่อซื้อรถ, ธุรกิจบัตรเครดิต  และสินเชื่อออนไลน์

จุดเด่นอีกอย่างของบริษัทนี้คือมีการใช้ระบบตัวแทนอิสระไปเสนอขายสินเชื่อและเก็บเงิน  ทำให้เข้าถึงชุมชนหรือลูกค้าได้ระดับตัวต่อตัวและไปหาได้ถึงบ้านลูกค้าเลย

แล้วที่ผ่านมาเป็นไง

10 ปีที่ผ่านมาก็กำไรมาโดยตลอด  ช่วงปี 2008 ที่มีวิกฤติเศรษฐกิจบริษัทก็ได้รับผลกระทบแหละแต่หลังจากนั้นก็ฟื้นกลับขึ้นมา  ไม่ได้มีอะไรน่าตื่นเต้นเป็นพิเศษ  เติบโตช้าๆตามปริมาณการปล่อยสินเชื่อ  ซี่งก็เป็นเรื่องที่ดีแล้วเพราะบริษัทลักษณะนี้ปล่อยเงินกู้เยอ ไม่สำคัญเท่าปล่อยหนี้แล้วเก็บเงินได้  โดยรวมเท่าที่ดูก็ตามเก็บหนี้ได้อยู่

ทำไมตอนนี้ถึงน่าสนใจ

ตั้งแต่ต้นปี 2017  บริษัทมีความพยายามจะเปลี่ยนลักษณะการทำธุรกิจ  โดยพยายามยกเลิกระบบตัวแทนอิสระเปลี่ยนมาเป็นจ้างพนักงานประจำแทน  แล้วเอาระบบเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์แท็บเล็ตมาช่วยในการทำงานและติดตามผล  โดยแนวคิดก็คือถ้าทำแบบนี้บริษัทน่าจะควบคุมการทำงานได้ดีขึ้นมีมาตรฐานมากขึ้น  เช่นจากเดิมตัวแทนอิสระบางคนนิยมไม่ทำงานวันพฤหัสบดี  หรือบางคนติดต่อลูกค้าช้าหลังจากได้รับการติดต่อจากลูกค้าแสดงความสนใจอยากได้เงินกู้  ปัญหาพวกนี้ก็น่าจะหมดไป

ผลปรากฎว่าระบบนี้สร้างปัญหา  ตัวแทนอิสระลาออกเยอะกว่าที่บริษัทคาด  ระบบไอทีที่บอกจะเอามาช่วยมีปัญหา  เลยทำให้ยอดปล่อยกู้ลดลงเยอะมาก  แถมบริษัทยังตามเก็บหนี้ได้น้อยลงเยอะด้วย

ช่วงปลายเดือนสิงหาคมในวันเดียวหุ้นตกมากกว่า 70%  เนื่องจากบริษัทออกมาประกาศว่าปีนี้ผลประกอบการอาจติดลบ, ธุรกิจบัตรเครดิตกำลังมีโดนตรวจสอบโดยหน่วยงานกำกับดูแลของรัฐบาล,  จะงดจ่ายเงินปันผลปีนี้  และ CEO ลาออก

ในเวลาที่คนตื่นตระหนกแบบนี้สิถึงเป็นโอกาสของเรา  เมื่อผมไปดูในรายละเอียดพบว่า

เรื่องธุรกิจบัตรเครดิตที่โดนตรวจสอบ  สิ่งที่โดนตรวจสอบไม่ได้เป็นเรื่องซีเรียสอะไรมาก  เนื่องจากไม่ใช่ตัวบัตรเครดิตแต่เป็นบริการเสริมอันนึงที่อาจจะมีปัญหา  ต่อให้บริการเสริมนี้ถูกสั่งให้ยกเลิกการขายก็ไม่ได้เป็นสาระสำคัญอะไร

เรื่องผลประกอบการติดลบ, งดจ่ายปันผล  กับ CEO ลาออก  CEO ลาออกก็ถูกต้องแล้ว  ส่วนผลประกอบการที่มีปัญหามันก็มีจากที่เปลี่ยนแปลงระบบตัวแทนอิสระแค่นั้นเอง  เท่าที่ดูก็เป็นปัญหาระยะสั้นที่แค่ย้อนกลับไปทำเหมือนเดิมก็จบละ  แต่ประเด็นคือตอนเดือนสิงหาคมผมยังไม่ทราบทิศทางว่าสรุปบริษัทจะย้อนกลับไปทำรูปแบบเดิมมั้ยหรือยังไง

มาถึงตอนนี้เดือนตุลาคม  สิ่งที่มันทำให้น่าสนใจมากคือทิศทางบริษัทเริ่มชัดเจนละ  มีการจ้างตัวแทนอิสระที่ลาออกไปก่อนหน้านี้กลับเข้ามาทำงาน  และเริ่มตามเก็บเงินได้มากขึ้นฟื้นขึ้นมาละ  ส่วนสายธุรกิจอื่นที่เป็นบัตรเครดิต, สินเชื่อซื้อรถ  และสินเชื่อออนไลน์ก็มีการเติบโตที่ดีเป็นปกติ

ราคาหุ้นตกลงมาจาก 3,000p  ตกไปต่ำสุดเดือนสิงหาที่แถว 500p  ซึ่งซื้อตอนนั้นก็กำไรโคตรไปแล้ว  แต่ตอนนั้นทิศทางยังไม่ชัดเจน  ตอนนี้บริษัทเริ่มฟื้นชัดเจนแล้ว  ราคาที่แถว 900p ก็ยังเป็นอะไรที่ถูกมากถ้าสมมติบริษัทกลับมาเป็นปกติจริงๆ

As of October 21, 2017                ราคาหุ้นอยู่ $59.35

Davita เป็นหนึ่งในบริษัทที่มีอำนาจมาก  เพราะนำเสนอบริการที่ลูกค้าต้องใช้  ไม่ใช้แล้วตาย  ที่ดีกว่านั้นคือช่วงที่ผ่านมาราคาตกด้วย  เลยเป็นเหตุให้ช่วงนี้ผมสนใจหุ้นนี้มากเป็นพิเศษ

Davita

ลักษณะธุรกิจ

ทำธุรกิจที่เกี่ยวกับผู้ป่วยไตวาย  เป็นหนึ่งในเจ้าใหญ่ที่สุดในอเมริกา

ธุรกิจหลักคือให้บริการฟอกเลือด  เพราะผู้ป่วยไตวายไตไม่สามารถฟอกเลือดเองได้  หรือเรียกว่าฟอกไตน่ะแหละ  รายได้ส่วนใหญ่ของธุรกิจนี้เกินครึ่งมาจากโครงการระบบประกันสุขภาพของรัฐบาลหลัก (Medicare) และบางส่วนมาจากประกันสุขภาพภาคเอกชน  โดยเมื่อสิ้นปี 2016 มีศูนย์ให้บริการฟอกไตที่อยู่ในเครือ 2,350 แห่งทั่วประเทศอเมริกา  มีทั้งศูนย์ให้บริการตั้งอยู่โดดๆ  หรือให้บริการร่วมกับโรงพยาบาล  หรือแบบไปให้บริการที่บ้าน

มีธุรกิจรองที่เป็นพวกโรงพยาบาลชุมชนหรือคลีนิคด้วย  แต่ยังไม่ได้เป็นสาระสำคัญอะไรเท่าไหร่

แล้วที่ผ่านมาเป็นไง

10 ปีที่ผ่านมา Davita ทำได้ดีมากทีเดียว  ทำได้ดีมานานแล้วด้วย  สาเหตุหลักๆเลยคือเพราะผู้ป่วยที่เป็นโรคไตวายมีมากขึ้น  และเมื่อเป็นแล้วผู้ป่วยต้องฟอกไตหรือไม่ก็ยอมเสียชีวิต

ไตวายโดยปกติมาจากเบาหวาน, ความดันสูง, มีถุงน้ำในไต  หรือการอุดตันของทางเดินปัสสาวะเป็นเวลานาน  จะเห็นว่าเป็นโรคคนแก่ทั้งนั้น  ในอเมริกาก็พอดีเลยเป็นประเทศร่ำรวยที่คนอายุยืน, มีคนเป็นเบาหวานความดันเยอะ  และมีสัดส่วนคนแก่เยอะขึ้น  โดยรวมแล้วสถิติจาก United States Renal Data System บอกว่าตั้งแต่ปี 2000 – 2014  มีผู้ป่วยที่ต้องฟอกไตเพิ่มขึ้นปีละ 3.8% โดยเฉลี่ย

สำหรับผู้ป่วยที่เป็นไตวาย  อาการลักษณะแบบนี้พอเป็นแล้วไม่สามารถรักษาให้หายได้  ผู้ป่วยไม่สามารถขจัดของเสียออกจากเลือดได้ด้วยตัวเอง  การรักษามีสองทางเลือก  หนึ่งคือต้องได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนไตไปเลย  แปลว่าต้องมีผู้บริจาคอวัยวะให้  หรือสองคือต้องได้รับการฟอกไตอยู่เป็นระยะๆไปตลอดชีวิต

Davita ทำศูนย์ฟอกไตมีเครือข่ายสาขาเยอะอันดับต้นๆของประเทศ  ในชุมชนเล็กบางแห่งอาจเป็นเจ้าเดียวในพื้นที่  ก็เลยมีอำนาจมากทีเดียว

ข้อเสียอย่างเดียวของบริษัทนี้คือตรงที่ลูกค้าส่วนใหญ่อยู่ภายใต้ระบบประกันสุขภาพ Medicare ถึงแม้ว่า Medicare จะจ่ายค่าบริการให้กับผู้ป่วยทำให้บริษัทไม่มีปัญหาเรื่องเก็บเงินไม่ได้  รายได้ค่อนข้างนิ่ง  แต่โครงการ Medicare ของรัฐบาลเค้าจ่ายน้อยกว่าเอกชน  และรัฐบาลควบคุมราคาที่จะจ่ายให้ บางครั้งก็ปรับขึ้นช้ากว่าต้นทุนของบริษัทที่เพิ่มขึ้น  ทำให้อัตราส่วนกำไรสุทธิของบริษัทอาจจะถูกบีบน้อยลงในอนาคต

ทำไมตอนนี้ถึงน่าสนใจ

ช่วงที่ผ่านมาราคาตกลงมาจากแถว $70 เหลือไม่ถึง $60  เพราะโดนกระทรวงยุติธรรมสั่งสอบสวน  เรื่องเงินบริจาคให้กับมูลนิธิ American Kidney Fund ซึ่งเป็นมูลนิธิที่ให้ความช่วยเหลือทางการเงินกับผู้ป่วยที่มีความจำเป็นต้องฟอกไต

เรื่องที่ฟ้องคือกระทรวงยุติธรรมสงสัยว่า  การบริจาคเงินจะทำให้มูลนิธิจะลำเอียงให้ความช่วยเหลือกับผู้ป่วยที่เป็นลูกค้าของ Davita มากกว่าผู้ป่วยของศูนย์ฟอกไตอื่น

นักวิเคราะห์ของ J.P. Morgan เดาว่า 60-80% ของกำไรของ Davita มาจากความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับ American Kidney Fund

ส่วนตัวผมสนใจบริษัทนี้เพราะยังไงผู้ป่วยไม่มีทางเลือก  เรื่องการฟ้องร้องอะไรพวกนี้อาจจะสร้างปัญหากับ Davita ได้ในระยะสั้น   แต่ในระยะยาวแล้วตราบใดที่ยังไม่มีเทคโนโลยีรักษาไตใหม่ขึ้นมาทดแทน  ยังไงก็ยังต้องมีศูนย์ฟอกไต  และรัฐบาลไม่สามารถบีบราคากับ Davita ได้จนบริษัทขาดทุนแน่นอน  เพราะถ้า Davita ออกจากระบบประกันสุขภาพ  ไม่รับลูกค้าโครงการ Medicare  ประชาชนจำนวนมากจะเดือดร้อนแน่นอน

 

เร็วๆนี้ผมไปอ่านจดหมายถึงผู้ถือหุ้นของ Warren Buffett แล้วไปเจอเรื่องนี้เข้า  เป็นเรื่องเกี่ยวกับเหล่าผู้ช่วยที่มายื่นมือมาช่วยเรื่องการลงทุนให้เรา  เขียนเห็นภาพและฮาดีมาก  วันนี้เลยเดี๋ยวจะพยายามเล่าเรื่องนี้ให้ฟัง  แต่เนื่องจากต้นฉบับเป็นภาษาอังกฤษ  ดังนั้นผมจะแปลและมีการปรับพวกชื่ออะไรให้มันเกี่ยวกับเรามากขึ้น

จินตนาการว่าบริษัททุกบริษัทในไทย  มีครอบครัวเดียวเป็นเจ้าของ  ชื่อว่าครอบครัว “สยาม”  หลังจากหักภาษีแล้ว  ครอบครัวนี้ก็รวยขึ้นเรื่อยๆมาตลอดทุกรุ่นจากกำไรที่บริษัททั้งหลายทำได้  ในครอบครัวนี้ทุกคนก็รวยขึ้นเป็นสัดส่วนเท่าๆกัน   และทุกอย่างก็เรียบร้อยดี

วันหนึ่งก็มีกลุ่มผู้ช่วยพูดเก่งกลุ่มนึงมาหาครอบครัวนี้  แล้วชวนให้สมาชิกในครอบครัวพยายามทำกำไรเพิ่มขึ้นจากญาติตัวเอง  โดยการซื้อธุรกิจบางส่วนที่ญาติคนอื่นถืออยู่หรือขายธุรกิจบางส่วนที่ตัวเองถืออยู่  โดยที่แน่นอนว่ากลุ่มผู้ช่วยนี้จะเป็นคนช่วยจัดการธุรกรรมต่างๆให้และคิดค่าธรรมเนียมนิดหน่อย  ครอบครัวสยามก็ยังเป็นเจ้าของบริษัททุกบริษัทในไทยอยู่นะ  ตอนนี้แค่ว่ามีการจัดสรรกันใหม่เปลี่ยนมือไปมาเท่านั้นเอง  และตอนนี้รายได้ของครอบครัวนี้โดยภาพรวมน้อยลงละ  มาจากกำไรหลังภาษีของบริษัท  หักค่าธรรมเนียมที่จ่ายผู้ช่วย  ยิ่งคนในครอบครัวนี้ซื้อขายไปมาบ่อยเท่าไหร่  ก้อนเค้กของครอบครัวโดยรวมก็จะเล็กลงเรื่อยๆ  ส่วนที่แบ่งให้ผู้ช่วยก็จะใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ  แน่นอนว่าเรื่องนี้เหล่าผู้ช่วย-โบรกเกอร์ก็รู้ดี  ยิ่งซื้อขายบ่อยเค้ายิ่งชอบ  พวกนี้เค้ามีวิธีกระตุ้นหลายวิธี

เวลาผ่านไป  เมื่อสมาชิกในครอบครัวส่วนใหญ่เริ่มรู้สึกตัวว่าเล่นเกม “ฉวยโอกาสจากพี่น้อง” ไม่ค่อยกำไรเท่าไหร่  ก็มีกลุ่มผู้ช่วยกลุ่มใหม่โผล่เข้ามา  ผู้ช่วยกลุ่มนี้ไปอธิบายกับสมาชิกแต่ละคนว่าด้วยตัวเขาคนเดียวไม่สามารถจะเอาชนะญาติคนอื่นในครอบครัวได้  กลุ่มผู้ช่วยเสนอทางแก้ “จ้างผู้จัดการสิ  ใช่  พวกเรานี่แหละ  ของแบบนี้มันต้องให้มืออาชีพจัดการ”  กลุ่มผู้ช่วย-ผู้จัดการนี้ก็ยังต้องใช้กลุ่มผู้ช่วย-โบรกเกอร์ในการทำธุรกรรมซื้อขาย  กลุ่มผู้จัดการบางทีก็ซื้อขายถี่ขึ้นเพื่อให้กลุ่มโบรกเกอร์กำไรมากขึ้นไปอีก  โดยภาพรวมแล้ว  ชิ้นส่วนเค้กก้อนใหญ่ขึ้นละหายไปกับการจ้างผู้ช่วยสองกลุ่มนี้

นานๆไปครอบครัวก็ยิ่งผิดหวังมากขึ้น  สมาชิกแต่ละคนตอนนี้ก็จ้างมืออาชีพของตัวเองละ  แต่โดยรวมแล้วสถานะทางการเงินของทุกคนแย่ลงกว่าเดิม  จะทำยังไงดีน่ะเหรอ  แน่นอนก็ต้องหาคนช่วยเพิ่มสิ

ความช่วยเหลือมาในรูปของที่ปรึกษาทางการเงิน  มาเพื่อช่วยสมาชิกครอบครัวสยามให้คำแนะนำการเลือกผู้ช่วย-ผู้จัดการ  สมาชิกครอบครัวที่กำลังมึนก็ยินดีที่มีคนมาช่วย  มาถึงตอนนี้สมาชิกครอบครัวรู้ละว่าพวกเขาเลือกหุ้นเองไม่ถูกและก็เลือกผู้จัดการที่มาเลือกหุ้นให้ไม่ถูกด้วย  ถ้าคนเอะใจนึกได้ก็จะถามว่าแล้วทำไมพวกเขาถึงคิดว่าจะเลือกที่ปรึกษาได้ถูกล่ะ  แต่สมาชิกครอบครัวก็ไม่มีใครเอะใจถาม  และกลุ่มผู้ช่วย-ที่ปรึกษาก็จะไม่ทักเรื่องนี้ขึ้นมาด้วย

ครอบครัวสยามตอนนี้กำลังเลี้ยงกลุ่มผู้ช่วยสามกลุ่ม  และพบว่าผลลัพธ์ที่ได้แย่ลงกว่าเดิม  ในขณะกำลังดูเหมือนไม่มีหวัง  ก็มีกลุ่มที่สี่โผล่มา  เราจะเรียกกลุ่มนี้ว่าผู้ช่วย-ไฮเปอร์  กลุ่มนี้บอกกับคนครอบครัวสยามว่าที่ผลตอบแทนยังไม่เป็นที่น่าพอใจ  ก็เพราะกลุ่มผู้ช่วยสามกลุ่มเดิมโบรกเกอร์, ผู้จัดการ, ที่ปรึกษา  ไม่ได้มีแรงจูงใจมากพอจะทำผลงานให้ดี  พวกนั้นแค่ทำตามน้ำไปงั้นๆ  ผู้ช่วยกลุ่มใหม่ถามว่า “คุณจะไปคาดหวังอะไรได้จากพวกซอมบี้พวกนี้”

ผู้ช่วย-ไฮเปอร์เสนอทางแก้ที่ง่ายจนน่าตกใจ  พวกคุณแค่ต้อง “จ่ายเงินเพิ่มขึ้น” เท่านั้นเอง  ผู้ช่วยกลุ่มนี้อธิบายอย่างมั่นใจว่าการจ่ายค่าธรรมเนียมสูงๆตามผลงาน  บวกกับค่าธรรมเนียมตายตัวที่สูงด้วย  เป็นอะไรที่สมาชิกครอบครัวต้องกล้าที่จะจ่ายเพื่อให้สามารถเอาชนะญาติๆของตัวเองได้

สมาชิกครอบครัวบางคนที่ช่างสังเกตหน่อยก็จะเห็นว่า  ผู้ช่วย-ไฮเปอร์บางคนจริงๆก็คือผู้ช่วย-ผู้จัดการที่ไปเปลี่ยนเสื้อผ้าชุดใหม่มาเท่านั้นเอง  ตอนนี้ที่เสื้อจะเขียนชื่อฟังเท่ๆเช่น  Hedge fund หรือ Private Equity  ผู้ช่วยกลุ่มใหม่นี้บอกกับสมาชิกครอบครัวที่ช่างสังเกตพวกนี้ว่าการเปลี่ยนเสื้อผ้าชุดใหม่มาเนี่ยสำคัญมาก  เสื้อผ้าชุดนี้เหมือนเสื้อวิเศษที่ทำให้ผู้ใส่เก่งขึ้นกว่าเดิมมาก  ประมาณว่าเหมือนคลาร์ก เค้นต์ คนธรรมดาแปลงร่างตอนเปลี่ยนมาใส่ชุดซุปเปอร์แมน  สมาชิกครอบครัวได้ยินแบบนั้นก็สบายใจ  ยอมจ่ายเงินให้ผู้ช่วย-ไฮเปอร์

และนั่นคือจุดที่เราอยู่ทุกวันนี้  กำไรจำนวนมากที่ควรจะเป็นของผู้ถือหุ้นเจ้าของบริษัทถ้าได้อยู่นิ่งๆสงบๆ  ก็กลายเป็นไปจ่ายให้กับกลุ่มผู้ช่วยที่มีจำนวนเยอะขึ้นเรื่อยๆ  โดยเฉพาะช่วงหลังมานี้จ่ายแพงเป็นพิเศษเพราะลักษณะค่าธรรมเนียมที่ทำให้ผู้ช่วยได้ส่วนแบ่งเยอะมากจากกำไรถ้าเค้าฉลาดหรือโชคดี  แต่ในกรณีที่ขาดทุนเพราะผู้ช่วยโง่หรือโชคไม่ดี  ภาระทั้งหมดก็จะถูกทิ้งไว้กับคนลงทุน  แล้วยังมีค่าธรรมเนียมคงที่ที่สูงมากซ้ำเข้าไปอีกเป็นค่าที่จ่ายให้ผู้ช่วยนี้มาช่วย

นิทานเรื่องนี้จบตรงนี้  ไม่รู้ว่าอ่านแล้วได้ข้อคิดอะไรหรือเปล่า  แต่ส่วนตัวผมว่าตลกดีนะ  และปัจจุบันนักลงทุนหลายคนก็กำลังเป็นแบบครอบครัวสยามนี้อยู่จริงๆด้วย

As of September 24, 2017                      ราคาหุ้นอยู่ $105.04

Equifax ตอนนี้น่าตื่นเต้นครับ  บริษัทนี้ทำธุรกิจที่มันมีความได้เปรียบมาก  นึกไม่ถึงว่าจะมีวันที่มันราคาตกรุนแรงขนาดนี้  เดี๋ยววันนี้เล่าคร่าวๆให้ฟัง

Equifax

ลักษณะธุรกิจ

แกนหลักของบริษัทนี้คือ  รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับคน  แล้วขายข้อมูลนั้นให้กับลูกค้า  เช่น

ธุรกิจเครดิตบูโร  ให้บริการข้อมูลของทั้งบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลเกี่ยวกับประวัติการเป็นหนี้สิน, สถานะปัจจุบันของการจ่ายหนี้, ประวัติการจ่ายหนี้, ที่อยู่    ส่วนใหญ่ลูกค้าก็จะเป็นบริษัทที่เอาข้อมูลเหล่านี้ไปใช้ตัดสินใจต่อเช่น  บริษัทให้เงินกู้ซื้อรถ, บริษัทบัตรเครดิต, สินเชื่อบ้าน, ฯลฯ

ธุรกิจด้านการตลาด  ให้บริการข้อมูลเกี่ยวกับสถานภาพทางการเงิน, ฐานรายได้  ขายให้กับลูกค้าที่อาจเป็นบริษัทที่ต้องการขายของอะไรซักอย่าง  สามารถทำการตลาดมุ่งตรงไปยังกลุ่มเป้าหมายที่ตัวเองต้องการง่ายขึ้น

ธุรกิจตรวจสอบประวัติ  ให้บริการข้อมูลเรื่องอาชีพ, รายได้  ขายให้กับลูกค้าบริษัททั่วไปที่จะรับคนเข้าทำงาน  หรือบางทีก็รัฐบาลเช็คดูว่าคนที่มาเคลมเงินช่วยเหลือเวลาตกงานนี่ตกงานจริงมั้ย  หรือพวกบัตรเครดิต, สินเชื่อต่างๆเช็คดูว่าคนนี้มีอาชีพจริงมั้ยรายได้เท่าไหร่

(more…)

As of September 2, 2017             ราคาหุ้นอยู่ $41.31

วันนี้พามาดูบริษัทร้านอาหารในอเมริกาบ้าง  ผมเคยอ่านเจอ Cheesecake Factory นี้ตั้งแต่ปี 2015 ละ  ซึ่งก็น่าสนใจอยู่  แต่ช่วงนั้นนี่ราคาแพงเหลือเกิน  ตอนนี้ราคาตกลงมาเลยเริ่มสนใจจริงจังละครับ

Cheesecake Factory

ลักษณะธุรกิจ

บริษัทนี้ทำร้านอาหาร Cheesecake Factory มีเกือบ 200 สาขาในอเมริกา

และมีทำเบเกอรี่ขายเค้กในร้านตัวเอง  หรือขายเค้กผ่านร้านคนอื่นด้วย  ซึ่งก็เป็นสาระสำคัญทีเดียว  เพราะสิ่งที่ทำให้ร้านมีชื่อเสียงก็คือไอเรื่องชีสเค้กของเค้านี่แหละ  ปี 2016 ที่ผ่านมายอดขายของหวานในร้านคิดเป็น 16% ของรายได้จากร้านอาหารทีเดียว

ร้านนี้อยู่ในหมวด Casual dining  เน้นจุดเด่นเรื่องเมนูอาหารหลากหลาย (เกิน 200 รายการ), คุณภาพอาหารที่ดีปรุงสดในครัว, ชีสเค้กที่เป็นยี่ห้อของตัวเองผลิตเอง   และราคาที่กลางๆไม่แพง

ช่วงหลังมีขยายไปในต่างประเทศด้วยการให้บริษัทอื่นในต่างประเทศซื้อสิทธิ์ไปเปิด  และเริ่มมีซื้อร้านอาหารแบรนด์อื่นกับลองทำร้านแบรนด์อื่นมาลองตลาดเพิ่มขึ้น  ยี่ห้อร้านที่เกี่ยวข้องกับบริษัทนอกจาก Cheesecake Factory ก็จะมี Grand Lux Cafe, Rock Sugar Pan Asian Kitchen, North Italia  และ Flower Child

(more…)

“There are few things as risky as the widespread belief that there’s no risk.”

Howard Marks

ผู้ร่วมก่อตั้ง Oaktree Capital Management

ผมชอบประโยคนี้ของ  Howard Marks เป็นพิเศษ  ใจความสำคัญคือการลงทุนมีความเสี่ยงสูงมากก็ตอนที่คนจำนวนมากเชื่อว่าไม่มีความเสี่ยง

ถ้าเป็นสถานการณ์ปกติ  คนลงทุนก็จะมีความระมัดระวังกลัวเสียเงินอยู่  และความระวังนี้ก็จะทำให้อะไรที่ความเสี่ยงสูง  ราคามันจะต้องต่ำหน่อยไม่งั้นมันไม่มีคนซื้อ  ความเสี่ยงที่สูงก็เลยจะสัมพันธ์กับผลตอบแทนคาดหวังที่ต้องสูงตาม

แต่ทีนี้บางทีตลาดหุ้นอาจจะเข้าสู่โหมดขาดสติได้  มันจะเป็นช่วงที่คนมีความเชื่อว่าการลงทุนความเสี่ยงมันต่ำหรือเชื่อว่าไม่เสี่ยงเลย  พอเชื่อแบบนี้ปุ๊บราคาก็จะสูงขึ้นได้จนเหนือเหตุผล  โดยปกติจะมีขั้นตอนประมาณนี้

1. เริ่มจากเรื่องจริง

เช่น

• อินเทอร์เน็ตกำลังจะเปลี่ยนแปลงโลก
• คนจะย้ายมาอยู่คอนโดติดรถไฟฟ้ามากขึ้น
• เรากำลังจะเป็นสังคมสูงอายุ หุ้นกลุ่มสุขภาพต้องโต
• เงินจะมาอยู่ในรูปของดิจิตอลมากขึ้น

2. มีนักลงทุนรุ่นบุกเบิกทำกำไรจริง จากความต้องการของอะไรก็แล้วแต่นั้นจริงๆ

มีนักลงทุนกลุ่มแรกที่มองเห็นโอกาสเข้าไปลงทุน  แล้วทำกำไรจากปัจจัยที่มีในข้อ 1  เป็นตัวอย่างความสำเร็จทำให้เริ่มมีคนหันมามองโอกาสตรงนี้มากขึ้น

3. เริ่มมีกระแสความนิยม มีคนสนใจเข้ามาลงทุนมากขึ้น

ถึงขั้นประมาณนี้คนบางกลุ่มเริ่มมีความเชื่อ  และก็จะเริ่มมีคนเข้ามาลงทุนมากขึ้นละ  แต่คนส่วนใหญ่ก็จะยังระมัดระวังอยู่

4. คนรุ่นต่อๆมาทำกำไรจริง จากความต้องการใช้ของสิ่งนั้นที่สูงขึ้น + ความต้องการที่มาจากการเก็งกำไร

เริ่มมีคนทำกำไรหลายคนขึ้นเรื่อยๆ  ราคาของนั้นเริ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว  กำไรเริ่มมาจากการอะไรที่ไม่ใช่ความต้องการใช้จริงของตัวทรัพย์สินนั้นละ  เริ่มมาจากแรงซื้อเก็งกำไรของคนที่คาดหวังว่าราคาจะสูงขึ้นไปอีก

5. คนหมู่มากเกิดความเชื่อ

มาถึงจุดนี้คือคนทั่วไปเชื่อละ  มาจากเหตุผลที่มีมูลจากข้อ 1 + เห็นคนนู้นคนนี้เค้ากำไรกันทุกคน  เริ่มแห่เข้าไปลงทุน  จากความระมัดระวังเปลี่ยนกลายเป็นความกลัวจะตกรถไฟพลาดโอกาส  บางคนถึงกับเริ่มกู้เงินมาลงทุน

6. ราคาของสินทรัพย์นั้นสูงขึ้นจนเว่อร์

มาถึงจุดนี้คือมันเป็น feedback loop ละ  คนที่เข้ามาเก็งกำไรทำให้ราคาสูงขึ้นไปอีก  ราคาที่สูงขึ้นทำให้คนจำนวนมากขึ้นโลภมากขึ้นแล้วกระโดดเข้ามาซื้อ  ก็เลยราคาสูงขึ้นไปอีก  แล้วก็เลยทำให้คนกลุ่มใหญ่ขึ้นเข้ามาเก็งกำไรเพิ่มขึ้น  ตรงนี้เป็นจุดที่ความเสี่ยงพุ่งขึ้นสูงมากแล้ว

7. ปาร์ตี้เลิกตอนที่คนบ้าที่สุดคนสุดท้ายซื้อไป

มันจะมีจุดนึงที่ราคาสูงซะจนคนจำนวนมากเริ่มได้สติ  และไม่มีใครกล้าเข้าไปซื้อแล้ว

8. คนคิดได้

หายบ้า  และส่วนใหญ่ราคาก็จะเริ่มตกกลับมาสู่สภาวะปกติ  เพราะคนส่วนใหญ่กลุ่มหลังๆที่ซื้อคือเพวกเก็งกำไร  ไม่ได้มีเจตนาต้องการใช้ทรัพย์สินนั้นตั้งแต่แรก  เช่น

• อินเตอร์เน็ตเปลี่ยนแปลงโลกจริง แต่ไม่ได้แปลว่าบริษัทที่เกี่ยวกับอินเตอร์เน็ตจะกำไรทุกอัน  ความเปลี่ยนแปลงรวดเร็วแปลว่าวันนี้กำไรอยู่ดีๆ  พรุ่งนี้อาจมีนวัตกรรมใหม่มาแทนก็ได้
• คนจะย้ายมาอยู่คอนโดใกล้แนวรถไฟฟ้ามากขึ้นจริง แต่คนที่จะย้ายมาอยู่คอนโดติดแนวรถไฟฟ้าก็มีจำกัด  และที่สำคัญคอนโดเกิดใหม่ที่ขึ้นมาแข่งก็มีเยอะขึ้นเรื่อยๆ
• สังคมสูงอายุทำให้ธุรกิจสุขภาพโตก็จริง แต่ไม่ได้แปลว่าหุ้นโรงพยาบาลแพงแค่ไหนก็ได้
• เงินดิจิตอลอาจจะมาจริง แต่จะรู้ได้ไงว่าอันที่ชื่อ Bitcoin มันต้องเป็นผู้ชนะ

ที่เล่าให้ฟังเป็นขั้นตอนแบบนี้  ไม่ใช่ให้เราพยายามกะจังหวะเข้าไปเก็งกำไรนะครับ  แต่ผมอยากให้เราเห็นวัฎจักร  และคอยสังเกตเหตุการณ์รอบตัวเราไม่ให้เผลอไปแห่ลงทุนกับเค้าด้วย  สังเกตเลย  เมื่อไหร่ก็ตามที่มีคำพูดประมาณนี้  คุณต้องวิ่งหนีแล้ว เช่น

• ซื้อเลยยังไงอนาคตราคาก็ขึ้น
• ดีแน่นอน
• มันเป็นกระแสของโลกอนาคต
• คนอื่นที่ลงทุนเค้ากำไรกันเยอะแยะ
• ไม่มีความเสี่ยงเลยอันนี้

และ ฯลฯ  อะไรที่คนส่วนใหญ่เชื่อประมาณว่า  ไม่ต้องคิด  ไม่ต้องกลัว  ลงทุนเลย  กำไรแน่นอน  ประมาณนี้อ่ะครับ

จำไว้ว่า  ยิ่งคนบ้าคลั่งราคายิ่งสูง  ราคายิ่งสูงความเสี่ยงยิ่งสูง  เราไม่ได้มาลงทุนเพราะเราต้องการความเสี่ยง  เรามาลงทุนต้องการกำไรที่เยอะที่สุดโดยให้เสี่ยงน้อยที่สุด

วันนี้เอาเท่านี้  รอบหน้าเราจะมาพูดถึงเหตุการณ์ผิดปกติที่ทำให้ความเสี่ยงน้อยมากๆกันบ้าง

ถึงตรงนี้เราน่าจะเห็นภาพตรงกันว่า  เราไม่อยากได้ความเสี่ยงเพราะความเสี่ยงคือโอกาสจะเสียเงิน  ถ้าสมมติเกิดเราจะเลือกลงทุนในอะไรที่เสี่ยงมากขึ้น  เราต้องคาดหวังกำไรที่สูงขึ้นชดเชยเท่านั้น  เราจะไม่ยอมรับความเสี่ยงเพิ่มขึ้นฟรีๆ  คำถามต่อไปคือ  แล้วความเสี่ยงนี่มันวัดได้ไหม หรือเราจะรู้ได้อย่างไรว่าอะไรเสี่ยงมากเสี่ยงน้อย

เอาวัดได้ไหมก่อน

• ความเสี่ยงมันขึ้นอยู่กับมุมมองความเห็นของแต่ละคน
• ไม่มีเกณฑ์มาตรฐานอะไรจะมาวัด
• เหตุการณ์ทั่วไปเราอาจจะคาดเดาได้ แต่พวกเหตุการณ์ประเภทเกิดสิบปีครั้ง เช่น  น้ำท่วมกรุงเทพ  หรืออะไรพวกนั้นมันแทบไม่มีทางรู้

ในความเห็นผมคือ  ความเสี่ยง  เป็นอะไรที่วัดเป็นตัวเลขไม่ได้  และเชื่อว่าต่อให้เอานักลงทุนเก่งๆหลายคนมานั่งรวมกันในห้อง  ปรึกษากันเลยนะ  ก็ยังได้ตัวเลขออกมาไม่ตรงกันแน่นอน

แต่ถึงมันจะวัดออกมาเป็นตัวเลขเป๊ะๆไม่ได้  ผมเชื่อว่านักลงทุนที่มีฝีมือจะพอบอกได้คร่าวๆว่าหุ้นไหนเสี่ยงมากหรือเสี่ยงน้อย  โดยการพิจารณาจากว่านักลงทุนส่วนใหญ่ในตลาดกำลังมองโลกในแง่ดีเกินไป, ใช้ความระมัดระวังน้อยไป  และกำลังยอมจ่ายเงินแพงเกินไปเพื่อซื้อหุ้นอยู่หรือเปล่า

ว่าง่ายๆ  ความเสี่ยงที่สูง  มาจากเหตุผลหลักเลยคือ  ซื้อมาแพง

หลายคนไปเข้าใจผิดว่า  ผลตอบแทน กับ ความเสี่ยง  มันเป็นอะไรที่แยกจากกันไม่เกี่ยวกัน  แต่จริงๆแล้วไม่ใช่เลย  ความเสี่ยงที่สูงกับผลตอบแทนคาดหวังที่ต่ำ  มันเป็นเรื่องเดียวกันครับ  มันมาด้วยกันจากการซื้อในราคาที่แพง  ความเสี่ยงเกิดขึ้น  เมื่อราคาหุ้นสูงขึ้นไปมากๆ  สูงมากซะจนแนวโน้มคือถ้าซื้อมาจะขาดทุนมากกว่าได้กำไร

ผมพูดเสมอว่า  คนซื้อหุ้นมาแพงเสียเปรียบคนซื้อมาถูกเสมอ

1. ถ้าหุ้นขึ้น คนซื้อมาแพง  กำไรน้อยกว่า  คนซื้อมาถูก
2. ถ้าหุ้นตก คนซื้อมาแพง  ขาดทุนหนักกว่า  คนซื้อมาถูก
3. ได้ปันผล คนซื้อมาแพง  % ผลตอบแทนน้อยกว่า  คนซื้อมาถูก

วันนี้พอเท่านี้ก่อน  สรุปคือ  จะรู้ได้ไงว่าเสี่ยงมาก  เราสามารถกะได้คร่าวๆจากการพิจารณานักลงทุนทั่วไป  ดูว่าเค้ากำลังตื่นเต้นดีใจแล้วทำให้ราคาหุ้นพุ่งสูงหรือเปล่า

คราวหน้าเราจะมาทำความเข้าใจต่อเรื่อง  ตื่นเต้นดีใจเกินไปนี่ดูจากอะไร  และทำไมคนถึงต้องตื่นเต้นดีใจขนาดนั้นด้วย